مجتمع آموزشی وپرورشی شهریار کران
قالب وبلاگ

 

ارتباطی تازه برقرار می سازند و به پدیده ها و اشیای پیرامون خود، نگاهی متفاوت پیدا می کنند. این گونه است که کودک با انواع صورت ها خیالی دیداری، شنیداری و. .. خیال پردازی می کند و با ابتکار خود، به ابداع و خلق آثار تازه ای دست می زند. بنابراین، به منظور ایجاد فرصت برای بروز خلاقیت در کودکان، باید آن ها را در یافتن راه مناسب بیان هنری آزاد گذاشت و از دادن الگوها، نقش ها، رنگ ها و حرکتهای از پیش تعیین شده، اجتناب کرد.


 

ارتباطی تازه برقرار می سازند و به پدیده ها و اشیای پیرامون خود، نگاهی متفاوت پیدا می کنند. این گونه است که کودک با انواع صورت ها خیالی دیداری، شنیداری و. .. خیال پردازی می کند و با ابتکار خود، به ابداع و خلق آثار تازه ای دست می زند. بنابراین، به منظور ایجاد فرصت برای بروز خلاقیت در کودکان، باید آن ها را در یافتن راه مناسب بیان هنری آزاد گذاشت و از دادن الگوها، نقش ها، رنگ ها و حرکتهای از پیش تعیین شده، اجتناب کرد.

 5- نقد هنری: در پایان هر فعالیت هنری لازم است کودکان را تشویق کنیم که در باره ی فعالیت و اثر هنری خود توضیح دهند و دانش آموزان دیگر نیز آن چه را می بینند، بیان کنند، به این ترتیب، مقدمات آشنایی با نقد و تجزیه و تحلیل هنری فراهم می شود. توصیف موضوع و داستان کار عملی و نیز شیوه ی اجرای آن توسط دانش آموز، مهم ترین بخش از وارد شدن به حوزه ی نقد هنری است. البته مسئله ی مهم این است که بیش از هر چیز، نکته های مثبت و پسندیده ی فعالیت ها و آثار هنری دانش آموزان مورد تشویق قرار گیرد.

 اهداف برنامه ی درسی هنر

اهداف این برنامه درسی، هم سطح با اهداف بخش فرهنگی و هنری، در سه حوزه ی دانش، مهارت و نگرش تدوین شده اند اما از آن جا که هیچ مهارتی بدون دانش و آگاهی ایجاد نمی شود و هیچ فعالیتی بدون انگیزه و خواست انجام نمی پذیرد، تفکیک کامل این سه حوزه نیز امکان پذیر نیست. تفکیک صوری این حوزه ها از یک دیگر فقط برای سهولت طراحی قسمت های دیگر برنامه انجام شده است.

 اهداف حوزه ی دانش

1- آشنایی با طبیعت به عنوان منبع الهام آفرینش های هنری

2- آشنایی با رشته های هنری (نقاشی، کاردستی، تربیت شنوایی، قصه گویی و نمایش)

3- آشنایی مقدماتی با ابزار و مواد هر یک از رشته های هنری

4- آشنایی با میراث فرهنگی و هنری

 اهداف حوزه ی مهارت

1- توسعه ی مهارت های حسی

2- توسعه ی مهارت های گفتاری

3-توسعه ی مهارت های حرکتی برای کاربرد مواد، ابزار و فنون ساده ی هنری

4- توسعه ی قابلیت ها ی تفکر

5- توانایی بیان افکار و احساسات در قالب های هنری

6- توسعه ی مهارت های اجتماعی

 اهداف حوزه ی نگرشی

1- توجه به زیبایی ها و پرورش حس زیباشناسی

2- تمایل به ابراز افکار و احساسات

3- توجه به توانایی های خود و کسب اعتماد به نفس

4- علاقه به کاوشگری و کسب تجربه در رشته های مختلف هنری

5- توجه به حفظ آثار هنری و میراث فرهنگی

6- تمایل به برقراری ارتباط و مشارکت در فعالیت های گروهی

نقاشی

نقاشی فعالیتی آشنا و عادی است که بر رشد ذهنی بچه ها تاثیر زیادی دارد. کودکان به نقاشی علاقه دارند و با هر چه در دسترس شان باشد، طرح هایی می کشند که متناسب با سن و روحیه ی آن هاست. این طرح ها به مرور و با رشد کودک، کامل تر می شوند و برای ما، مفهوم روشن تری پیدا می کنند. یک جنبه ی کشیدن نقاشی، بازی و سرگرمی و جنبه ی دیگر آن، رشد و تکامل ذهن و پیشرفت توانایی است. کودکان عواطف درونی خود را که برای ما دست نیافتنی هستند، در نقاشی هایشان نشان می دهند.

با تایید و تشویق کارهای هنری کودکان، می توان اعتماد به نفس آن ها را تقویت و شوق تجربه های بعدی را در آنان ایجاد کرد. لذت نقاشی کردن و ساختن چیزی، برای کودک به معنای مفید، ‌سازنده، توانات و مبتکر بودن است و تاثیر مهمی بر ذهن او می گذارد؛ به همین دلیل، در  فعالیت هایی چون نقاشی به هیچ وجه نباید از الگو یا مدل استفاده کرد. بچه ها باید آزادانه در مورد موضوع فکر کنند و ایده ی خود را در حد توانایی شان اجرا کنند تا از درون ارضا شوند.  با توجه به این دیدگاه، نقاشی کودکان جنبه ی تربیتی دارد نه آموزشی.

ویژگی های نقاشی کودکان

نقاشی پلی برای برقراری ارتباط با درون کودکان است. آن دنیای شخصی خود را می آفرینند و واقعیت ها را همان گونه که می دانند و می شناسند، می کشند. در واقع آن ها نه فقط آن چه را می بینند ؛ بلکه آن چه را از جهان پیرامون درک می کنند، می کشند، به همین دلیل نقاشی ها با تصویر بزرگسالان متفاوت است.

در نقاشی کودکان، گاه تنه ی درخت زرد، آسمان صورتی، گربه قرمز و صورت انسان بنفش می شود. احساس کودک به هر چیز رنگ تازه ای می دهد ؛ به همین دلیل، ‌معلم می تواند از دانش آموزان بخواهد که هر یک مثلاً خانه، درخت، گربه و مورچه و. .. ذهنی خود را بکشند و آن را به هر رنگی که در ذهن مجسم کرده اند، نشان دهند.

تلفیق چند فضا یا مکان در یک نقاشی، ‌نمایش درون خانه ها و کشیدن اشیای و آدم های پشت دیوار و. ..، ‌نشان دادن چند اتفاق پیاپی به صورت هم زمان، ترسیم اشیاء و موجودات به شکل جدید و غیر عادی، به تصویر کشیدن اشیاء و موجودات به شکل های عجیب (مانند کشیدن درختان اطراف جاده به صورت خوابیده یا نمایش دادن چهار پایه ی میز از چهار طرف آن)، رنگ آمیزی به شیوه ی غیر واقعی، تغییر اندازه ها (کودک آن چه را می شناسد و بهتر درک می کند، بزرگ تر و اهمیت تر می کشد) و. .. از ویژگی های کار کودکان هستند که همراه با تغییرات جسمی و روحی کودک، به تدریج از بین می روند.

عواطف و افکار کودکان از طریق تغییر شکل ها و رنگ ها، ‌جابه جایی عناصر، بزرگ و کوچک کشیدن موضوعات به دلخواه و. .. نمایش داده می شود. تمایل به کشیدن تصاویر نزدیک به واقعیت در کودکان، متفاوت است گاه زودتر و گاه دیرتر به وجود می آید.

در پایه های اول، ‌دوم و سوم، ذهن کودکان در ایجاد تصاویر شخصی خلاق است؛ از این رو، ‌معیار سنجش موفقیت معلم در ارائه ی روش صحیح کار این است که کودکان از یک موضوع، تصاویر متنوعی بسازند. اگر هر یک از آنان خانه، زنبور، درخت، ‌گل، فیل، ‌ماهی و. .. ذهنی خود را بکشد، ‌مشخص می شود که مدل یا سلیقه ی خاصی به آن ها تحمیل نشده است؛ یعنی معلم آنان را آزاد گذاشته و به سوی تصاویر درونی هدایت کرده است.

در هیچ شرایطی برای کودکان شکلی نکشید، رنگ انتخاب نکنید، الگو یا مدل نقاشی ارائه ندهید بلکه تنها به آن ها کمک کنید تا تصویرهای ذهنی جالب و تازه ای بکشند و آن ها را رنگ آمیزی کنند تا خلاقیتشان پرورش یابد.

 ویژگی های نقاشی کودکان در پایه های اول و دوم

1- شکل های آن ها اغلب با شکل های دانش آموزان پایه های بالاتر متفاوت است.

2- شکل هایی را که در کشیدن آن ها مهارت دارند، به طور مرتب در کارهایشان تکرار می کنند.

3- برای کشیدن انسان، خانه، درخت، پرنده یا ماشین، شکل های زیادی اختراع می کنند.

4- اشیاء را همان طور که می شناسند و احساس می کنند، می کشند.

5- اشیائی را که به نظر آن ها مهم تر است یا شناخت بیشتری از آن ها دارند، بزرگ تر می کشند و آن چه کوچک کشیده شده یا حذف می شود به نظر آن ها مهم یا لازم نیست.

6- اشیاء یا اجزای تصویر را طوری در صفحه قرار می دهند که گویی همه روی یک خط قرار گرفته اند ؛ این خط، گاهی در لبه ی پایین کاغذ و گاهی کمی بالاتر از آن کشیده می شود.

7- در کارها از شکل های هندسی ای که می شناسند، استفاده می کنند.

8- از یک شکل هندسی برای نشان دادن چندین موضوع استفاده می کنند (برای مثال، با استفاده دایره، خورشید، گل، سر انسان یا حیوان، میز، سیب، لامپ و. .. می کشند.

9- آن چه را می کشند، ساده می کنند و به جزئیات نمی پردازند.

10- در رنگ آمیز، همیشه از واقعیت تقلید نمی کنند بلکه بیشتر رنگ های ذهنی و احساس شخصی خود را برای اشیاء یا موجودات به کار می برند.

 مبانی نقاشی کودکان

فعالیت نقاشی، کودکان را به «خوب دیدن» و «دقیق و عمیق دیدن» تشویق می کند.  توجه دقیق کودک به آن چه با چشم می بیند یا تصاویری که با تخیل در ذهن خود می سازد به او کمک می کند بهتر نقاشی کند. معلم در نقاشی‌، هر دو جنبه (خوب دیدن و دقیق و عمیق دیدن) را تقویت کرده و ترسیم و هماهنگ کردن اجزای موضوع را در صفحه هدایت می کند. حساسیت بصری کود بر نحوی دیدن و رسم کردن تصاویر تاثیر می گذارد.

باید توجه کودکان را در فرصت های مناسب به شکل های متنوع طبیعی و ساخته ی دست بشر، تنوع رنگ ها، بافت های گوناگون طبیعی و مصنوعی و به طور کلی، دقت در دیدن و درک موضوعات مختلف جلب کرد. برای مثال، دیدن یک ذرت در کلاس و مشاهده ی قسمت های مختلف آن زیر ذره بین، شمرده دانه های هر ردیف، لمس کردن پوست ذرت و بو کردن کاکل آن، دیدن برش عرضی و طولی ذرت و بررسی آن برای کودکان بسیار جذاب است.

گردش در طبیعت، آوردن اشیای مختلف به کلاس، جمعی آوری نمونه های برگ ها، سنگ ها، صدف ها و. .. نمایش دادن عکس ها یا فیلم هایی از پدیده های متنوع طبیعی (مانند حیوانات، ‌حشرات، پرندگان، ماهی ها، قارچ ها  صدف ها، سنگ ها و. ..) به تقویت حساسیت و دقت بصری کودکان کمک می کند.  با این همه ممکن است کودکان هنگام نقاشی کردن به رنگ ها، ‌اندازه ها و حتی شکل های ذهنی بیش از آن چه به صورت واقعی می بینند، گرایش داشته باشند. معلم با توجه به توان هر یک از دانش آموزان، نقاشی های متنوع آن ها را از یک موضوع می پذیرد.

وقتی شاگردان شروع به نقاشی می کنند، معلم نیز آن ها را در مورد ایجاد هماهنگی، نظم و زیبایی بیشتر راهنمایی می کند. کودکان، نظم و ترکیب زیبا را از طبیعت و محیط زندگی، معلمان، ‌والدین، همسالان، آثار هنری و حتی اشیای طراحی شده در خانه، ‌مدرسه و اجتماع می آموزند.

 وسایل و ابزار نقاشی

به طور کلی مجموعه ی وسایلی که برای نقاشی به کار می روند، به سه بخش تقسیم می شوند:

1- وسایل تاثیر گذار (مثل : مداد و پاستل)

2- وسایل تاثیر پذیر (مثل : کاغذ و مقوا)

3- وسایل کمکی (مثل : چسب، گیره و تخته ی زیر دستی)

در پایه اول ابتدایی لازم است کودکان سه رنگ اولیه و ترکیب آن ها را بشناسند و در کارهای خود به کار برند.بهتر است این آموزش از روز اول کلاس نقاشی آغاز شود. ممکن است بعضی کودکان، ‌بنابر توانایی و تجربه ی فردی شان، تعداد بیشتری از رنگ ها را بشناسند و به کار ببرند. اما در پایه ی  اول، شناخت و به کارگیری شش رنگ قرمز، زرد، آبی، ‌نارنجی، سبز و بنفش لازم است.

مداد رنگی متداول ترین و در دسترس رتین وسیله ی رنگی برای بچه هاست.هنگام نقاشی از نوک، پهنا و تراشه ی مداد رنگی استفاده می شود. نوک مداد رنگی برای کشیدن خطوط گوناگون و پیاده کردن طرح بسیار مناسب است.

 انواع نقاشی

- پیدا کردن نقاشی اتفاقی

این فعالیت هم جنبه ی بازی و سرگرمی دارد و هم خلاقیت تصویری کودکان را تقویت می کند. در عین حال، ‌با انجام دادن آن، ‌کودکان یاد می گیرند که محیط اطراف خود را به دقت ببینند و از درون آن، چیزی را کشف کنند که دیگران ندیده اند.

مراحل اجرا

1- نقش اتفاقی را روی زمینه ایجاد کنند.

2- پس از آماده شدن نقش های اتفاقی، صفحه را در جهت های مختلف بچرخانند و شکل ها را به دقت ببینند. سعی کنند شکل های آشنا را از میان نقش ها پیدا کنند.

3- پس از یافتن هر شکل با ابزار و وسایل در دسترس، ‌آن را تکمیل و رنگ آمیزی کنند.

4- نقاشی ها را به نمایش بگذارند.

5- در مورد کارها گفت و گو کنند.

- نقاشی با موضوع معین

پس از تعیین یک موضوع برای نقاشی، همه ی دانش آموزان تصاویر ذهنی خود را از آن می کشند.در این فعالیت،‌معلم از توانایی ذهنی هر یک از دانش آموزان در تجسم موضوع و ترسیم آن آگاه می شود. او از این طریق درمی یابد که چه کسی به توجه و کمک بیشتری نیازمند است.

مراحل اجرا

1- با توجه به موضوعات مناسب هر پایه با طرح چند سوال، به موضوعات دل خواه دانش آموزان پی ببرند.

2- به کمک آن ها، یک موضوع مناسب را انتخاب کنید.

3- با دانش آموزان در مورد ویژگی های موضوع گفت و گو کنید تا بتوانید آن را تجسم کنند.

4- به هر روش ممکن، شناخت دانش آموزان را از موضوع، توسعه دهید.

5- از دانش آموزان بخواهید طرح مورد نظر خود را با مداد رنگی روی کاغذ بکشند.

6- هنگام مشاهده ی فرایند کار بچه ها، در صورت نیاز آن ها را در مورد کشیدن شکل ها، پر کردن زمینه ی نقاشی، توجه به جزئیات موضوع و. .. راهنمایی کنید.

7- از دانش آموزان بخواهید موضوع خود را کامل کرده و آن را به طور دل خواه رنگ آمیزی کنند.

8- آن گاه نقاشی های تمام شده را به نمایش بگذارند.

9- در مورد نقاشی های ارائه شده، ‌گفت و گو کنند.

- نقاشی با موضوع آزاد

در این فعالیت، ‌کودکان براساس میل فطری و نیاز روانی، موضوعات دل خواه را با ابزار و مواد انتخابی خود نقاشی کرده و ایده ها و احساستشان را آزادانه بیان می کنند. آن ها می توانند قطع و رنگ کاغذ یا مقوا را به دل خواه و متناسب با موضوع در نظر بگیرند.

مراحل اجرا:

1- هر یک از دانش آموزان، موضوع دل خواه خود را انتخاب کند.

2- در مورد موضوع خود فکر کند، آن را در ذهن تجسم کند و اگر دوست دارد، در مورد آن با دیگران به گفت و گو بپردازد.

3- دانش آموزان وسایل مورد نظر را انتخاب و طرح کار را اجرا کنند.

4- پس از تکمیل طرح، ‌آن را با ابزار دل خواه رنگ آمیزی کنند.

5- در ادامه نیز کارهایشان را به نمایش بگذارند.

6- در مورد کارها گفت و گو کنند.

فعالیت یادگیری و روش اجرای آن در سه پایه ی اول، دوم و سوم، یکسان است.

- نقاشی برای قصه

دانش آموزان، پس از شنیدن یک قصه یا خاطره در کلاس، می توانند صحنه ی دل خواه خود را انتخاب کنند و آن را به گونه ای که تجسم کرده اند، بکشند. این فعالیت تلفیقی از قصه گویی و نقاشی است. تصاویری که از شنیدن قصه در ذهن کودکان ایجاد می شود، خلاقیت تصویری آن ها را پرورش می دهد. انتخاب قصه ای که تصاویر جالبی در ذهن ایجاد می کند اهمیت زیادی دارد.

مراحل اجرا:

1- قصه یا خاطره ای را که دانش آموزان در جلسه ی قبل شنیده اند بر ایشان یادآوری کنید تا آن را در خیال خود مجسم کرده و یک صحنه را برای نقاشی انتخاب کنند.

2- از دانش آموزان بخواهید طرح صحنه ی دل خواه را با مداد رنگی و با اجزای بزرگ روی کاغذ بکشند.

3- با مشاهده ی فرایند کار، ‌دانش آموزان را در مورد کشیدن شکل ها، ‌توجه به جزئیات موضوع و پر کردن زمینه ی نقاشی با هر چه در فضای اطراف وجود دارد، راهنمایی کنید.

4- از دانش آموزان بخواهید پس از تکمیل طرح، قسمت های مختلف آن را رنگ آمیزی کنند.

5- نقاشی های تمام شده را به نمایش بگذارند.

6- در مورد نقاشی های ارائه شده گفت و گو کنند.

فعالیت یادگیری در پایه ی اول: در پایه ی اول هر دانش آموز یک صحنه از قصه را انتخاب و نقاشی می کند. معلم، انتخاب کودک را تایید و او را به کشیدن صحنه ی مورد علاقه اش، ‌تشویق می کند. سپس، جزئیات موضوع و ارتباط میان صحنه های مختلف تاکید می کند (به خصوص برای دانش آموزانی که به کمک بیشتری نیاز دارند.) این فعالیت در پایه ی اول به صورت فردی انجام می شود. کودکی را که صحنه ی اوج قصه را از زاویه ی دید جالبی نقاشی می کند، بیشتر تشویق کنید. معلم نقاشی های بسیار متنوعی از یک قصه را می بیند و برخوردهای متفاوت کودکان با قصه را درک می کند.

- کامل کردن نقاشی ناتمام

دانش آموزان در این فعالیت، ‌هم فکری و همکاری را هنگام نقاشی کردن تجربه می کنند. برای آشنا کردن کودکان با برنامه ی کامل کردن نقاشی ناتمام، معلم ابتدا زمینه ی مناسب را فراهم می آورد. استفاده از بازی های خلاق تصویری، در دقایق آخر هر ساعت درسی علاوه بر این که باعث رفع خستگی دانش آموزان می شود، اجرای فعالیت های برنامه ی هنر را سهولت می بخشد. کودکان به تدریج با شکل حروف الفبا، اعداد، ‌انواع خطوط و علامت ها آشنا می شوند و نحوه ی به کارگیری هر یک را می آموزند.

در فعالیت کامل کردن نقاشی های ناتمام، بازی های تصویر در خدمت اهداف تربیتی قرار می گیرند.در این فعالیت، کلاس به گروه های دونفره تقسیم می شود. وظیفه ی تشکیل گروه را به عهده ی دانش آموزان بگذارید تا اعضای گروه دوست و هم فکر باشند. در این فعالیت، دانش آموزان ذهنیت خویش را با آن چه دوستش کشیده است، هماهنگ می سازد و نقاشی را کامل می کند.

فعالیت یادگیری در پایه ی اول: در پایه ی اول بهتر است معلم این فعالیت را در اواسط سال تحصیلی اجرا کند که کودک تجربه های دیگری در زمینه ی نقاشی (نقاشی با موضوع معین، نقاشی برای قصه،. ..) به دست آورده است با روش کار آشنا شده و در استفاده از ابزار و مواد، مهارت نسبی پیدا کرده است.

مراحل اجرا در پایه ی اول:

1- دانش آموزان به گروه های دو نفره تقسیم می شوند.

2- هر گروه، موضوع دل خواه خود را پس از هم فکری انتخاب می کند.

3- اعضای گروه در مورد موضوع انتخابی گفت و گو می کنند.

4- اعضای گروه، اطلاعات و مشاهدات خود را با یک دیگر در میان می گذارند.

5- اعضای گروه در باره ی این که ابتدا کدام بخش موضوع را بکشند،‌ توافق می کنند.

6- هر دو عضو گروه، ‌به طور هم زمان بخش توافق شده را روی کاغذهای جداگانه می کشند و رنگ آمیزی می کنند.

7- سپس با توافق یک دیگر، ‌نقاشی نیمه تمام را با هم گروه خویش عوض می کنند.

8- هر دانش آموز نقاشی ناتمام هم گروهی خود را کامل و رنگ آمیزی می کند و شکل های دل خواه خود را متناسب با موضوع، به آن اضافه می کند.به این ترتیب، نقاشی کامل اجرا می شود که هر یک از اعضای گروه، نیمی از آن را کشیده است.

9- گروه ها نقاشی ها را به نمایش می گذارند.

10- در مورد نقاشی ها و جنبه های مثبت کار گروهی گفت و گو می کنند.

11- هر یک از اعضای گروه، نقاشی هم گروه خود را به خانه می برد.

چاپ

چاپ، فعالیتی جذاب برای ایجاد نقوش متنوع رنگین است. در فعالیت چاپ دستی، با استفاده از مُهرهای گوناگون می توان به سادگی و با سرعت، سطح بزرگی را نقش دار، رنگین و زیبا کرد. مهرهای چاپ بسیار متنوع اند.

[ ۱۳٩٠/۱٢/۱ ] [ ٧:٥۸ ‎ب.ظ ] [ شورای نویسندگان ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ
لينک هاي مفيد
موضوعات وب
 
امکانات وب

اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً